İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmi Gazete; 18.06.2013/28681

SON Revizyon: 1/10/2021 / 31615

Güncelleme: Ocak 2026

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

MADDE 1 – Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve  bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

MADDE 2 – Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

MADDE 3 – Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 11 inci, 12 nci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 4 – Tanımlar

MADDE 4 –

(Değişik:RG-1/10/2021-31615)

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Acil durum: İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,

b) Acil durum planı: İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,

c) Toplanma yeri: Acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş güvenli yeri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM
İşveren ve ÇalışanlarınYükümlülüğü

MADDE 5 – İşverenin yükümlülükleri

MADDE 5 – (1) İşverenin acil durumlara ilişkin yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek muhtemel acil durumları belirler.

b) Acil durumların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.

c) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar.

ç) Acil durum planlarını hazırlar ve tatbikatların yapılmasını sağlar.

d) Acil durumlarla mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda çalışanı görevlendirir ve her zaman hazır bulunmalarını sağlar.

e) Özellikle ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.

f) Acil durumlarda enerji kaynaklarının ve tehlike yaratabilecek sistemlerin olumsuz durumlar yaratmayacak ve koruyucu sistemleri etkilemeyecek şekilde devre dışı bırakılması ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar.

g)(Değişik:RG-1/10/2021-31615)Varsa alt işveren ve geçici iş ilişkisi kurulan işverenin çalışanları, müşteri ve ziyaretçiler ile işyerinde toplantı, seminer, konferans ve eğitim gibi toplu halde gerçekleştirilen faaliyetler için bulunan katılımcılar ve diğer kişilerin acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilmesini sağlar.

ğ) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların ve müdahale ekipmanlarının işyerinde belirlenmiş acil durumlara ve acil durum ekiplerinin görevlerine uygun olmasını sağlar.

(2) Acil durumlarla ilgili özel görevlendirilen çalışanların sorumlulukları işverenlerin konuya ilişkin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

MADDE 6 – Çalışanların yükümlülük ve sorumlulukları

MADDE 6 – (1) Çalışanların acil durumlarla ilgili yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Acil durum planında belirtilen hususlar dahilinde alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uymak.

b) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda kendileri ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürecek acil durum ile karşılaştıklarında; hemen  en yakın amirine, acil durumla ilgili görevlendirilen sorumluya veya çalışan temsilcisine haber vermek.

c) Acil durumun giderilmesi için, işveren ile işyeri dışındaki ilgili kuruluşlardan olay yerine intikal eden ekiplerin talimatlarına uymak.

ç) Acil durumlar sırasında kendisinin ve çalışma arkadaşlarının hayatını tehlikeye düşürmeyecek şekilde davranmak.

(2) İşveren, çalışanların kendileri veya diğer kişilerin güvenliği için ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıkları ve amirine hemen haber veremedikleri durumlarda; istenmeyen sonuçların önlenmesi için, bilgileri ve mevcut teknik donanımları çerçevesinde müdahale edebilmelerine imkân sağlar. Böyle bir durumda çalışanlar, ihmal veya dikkatsiz davranışları olmadıkça yaptıkları müdahaleden dolayı sorumlu tutulamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Acil Durum Planının Hazırlanması

MADDE 7 – Acil durum planı

MADDE 7 – (1) Acil durum planı, tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere acil durumların belirlenmesi, bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi aşamaları izlenerek hazırlanır.

MADDE 8 – Acil durumların belirlenmesi

MADDE 8 –

MADDE 8 – (Değişik:RG-1/10/2021-31615)

(1) İşyerinde meydana gelebilecek acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçları ile aşağıdaki ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir:

a) Yangın ve patlama ihtimali.

b) Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali.

c) Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali.

ç) Sabotaj ihtimali.

MADDE 9 – Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler

MADDE 9 – (1) İşveren, belirlediği mümkün ve muhtemel acil durumların oluşturabileceği zararları önlemek ve daha büyük etkilerini sınırlandırmak üzere gerekli tedbirleri alır.

(2) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere tedbirler belirlenirken gerekli olduğu durumda ölçüm ve değerlendirmeler yapılır.

(3) Alınacak tedbirler, risklerden korunma ilkelerine uygun olur ve toplu korumayı esas alır.

MADDE 10 – Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri

MADDE 10 – (1) İşverence acil durumların meydana gelmesi halinde uyarı verme, arama, kurtarma, tahliye, haberleşme, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi uygulanması gereken acil durum müdahale yöntemleri belirlenir ve yazılı hale getirilir.

(2) Tahliye sonrası, işyeri dâhilinde kalmış olabilecek çalışanların belirlenmesi için sayım da dâhil olmak üzere gerekli kontroller yapılır.

(3) İşveren, işyerinde acil durumların meydana gelmesi halinde çalışanların bu durumun olumsuz etkilerinden korunması için bulundukları yerden güvenli bir yere gidebilmeleri amacıyla izlenebilecek uygun tahliye düzenlemelerini acil durum planında belirtir ve çalışanlara önceden gerekli talimatları verir.

(4) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) İşyerlerindeki; yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye esnasında refakat edilmesi için tedbirler alınır.

(5) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.

(6) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken çalışanlar dışında müşteri, ziyaretçi gibi işyerinde bulunması muhtemel diğer kişiler de göz önünde bulundurulur.

(7) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, yakındaki işyerleri ve çevreden gelebilecek olumsuz etkiler de dikkate alınarak belirlenir.

MADDE 11 – Acil Durum Ekipleri ve Görevleri

MADDE 11 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-1/10/2021-31615)

(1) İşveren; işyerlerinde aşağıda yer alan acil durum ekiplerini oluşturur:

a) Söndürme ekibi.

b) Kurtarma ekibi.

c) Koruma ekibi.

ç) İlk yardım ekibi.

(2) Birinci fıkrada yer alan ekiplerin görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Söndürme ekibi: İşyerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek mümkünse yangını kontrol altına almak, yangının genişlemesine mani olmak ve söndürme faaliyetlerini yürütmek.

b) Kurtarma ekibi: İşyerlerinde acil durum sonrası; çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmek.

c) Koruma ekibi: Acil durum nedeniyle ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek, acil durum ekipleri arasındaki koordinasyon işlerini gerçekleştirmek, sayım işlerini yürütmek, gerektiğinde ilgili ulusal ve yerel kurumların müdahale ekiplerine bilgi vermek.

ç) İlk yardım ekibi: Acil durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ilk yardım müdahalelerini gerçekleştirmek.

(3) İşveren, birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için işyerlerinin tehlike sınıfına göre;

a) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 30 çalışana kadar,

b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 40 çalışana kadar,

c) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 50 çalışana kadar

uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışanı destek elemanı olarak görevlendirir. Görevlendirme yapılırken (a) bendinde 30 ve katları, (b) bendinde 40 ve katları ve (c) bendinde 50 ve katları dâhil edilir. Ekiplerin görevlendirilmesine ilişkin örnek tablo Ek-3’te yer almaktadır.

(4) 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde; acil durumlara ilişkin ulusal ve yerel kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.

(5) İşveren, ilk yardım konusunda 29/7/2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre destek elemanı görevlendirir.

(6) Her konu için birden fazla çalışanın görevlendirilmesi gereken işyerlerinde bu çalışanlar konularına göre ekipler halinde koordineli olarak görev yapar. Her ekipte bir ekip başı bulunur.

(7) İşveren tarafından acil durumlarda ekipler arası gerekli koordinasyonu sağlamak üzere koruma ekibinden sorumlu veya sorumlular görevlendirilir.

(8) Birinci fıkrada yer alan ekiplerde görevlendirilecek destek elemanları ve varsa yedekleri belirlenirken işyerindeki vardiya düzeni dikkate alınır.

(9) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini içeren liste, işyerinde çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

(10) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının işyerinden ayrılma, yer değişikliği ve benzeri durumlarda yerine yeniden görevlendirme yapılır.

MADDE 12 – Dokümantasyon

MADDE 12 – (1) Acil durum planı asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir:

a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.

b) Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı.

c) Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.

ç) Belirlenen acil durumlar.

d) Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler.

e) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.

f) Aşağıdaki unsurları içeren işyerini veya işyerinin bölümlerini gösteren(Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615)tahliye planı:

1) Yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler.

2) İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler.

3) Kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer aldığı (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) kroki.

4) Görevlendirilen çalışanların ve varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri.

5) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları.

6) (Ek:RG-1/10/2021-31615) İşyerlerinde kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi ve benzeri özel riskleri barındıran bölümler.

7) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları.

(2) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) İşveren tarafından onaylanan acil durum planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır. 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan acil durum planları da geçerlidir. Acil durum planı, acil durumla mücadele edecek ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.

(3) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planı, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

(4) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-1’de yer almaktadır.

MADDE 13 – Tatbikat

MADDE 13 – (1) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Hazırlanan acil durum planının uygulama adımlarının düzenli olarak takip edilebilmesi ve uygulanabilirliğinden emin olunması için işyerlerinde, ikinci fıkrada belirtilen süreleri aşmamak kaydıyla belirlenen periyotlarla tatbikat yapılır, denetlenir ve gözden geçirilerek gerekli düzeltici ve önleyici tedbirler alınır. Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat formu hazırlanır. Tatbikat formu hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-2’de yer almaktadır.

(2) (Ek:RG-1/10/2021-31615)⁽¹⁾ Tatbikat 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamındaki işyerleri için anılan Yönetmelik hükümlerine göre, diğer işyerleri için en geç yılda bir yapılır.

(3) Gerçekleştirilen tatbikat neticesinde varsa aksayan yönler ve kazanılan deneyimlere göre acil durum planları gözden geçirilerek gerekli düzeltmeler yapılır.

(4) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonu ile yürütülür.

MADDE 14 – Acil durum planının yenilenmesi

MADDE 14 – (1) İşyerinde (Ek ibare:RG-1/10/2021-31615) veya yakın çevresinde, belirlenmiş olan acil durumları etkileyebilecek veya yeni acil durumların ortaya çıkmasına neden olacak değişikliklerin meydana gelmesi halinde (Mülga ibare:RG-1/10/2021-31615) acil durum planı tamamen veya kısmen yenilenir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlardan bağımsız olarak, hazırlanmış olan acil durum planları; tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir.

MADDE 15 – Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitim

MADDE 15 – (Değişik:RG-1/10/2021-31615)

(1) Tüm çalışanlar acil durum planları ile söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları hakkında bilgilendirilir.

(2) İşe yeni alınan çalışana ve herhangi bir işverenden geçici bir süre için çalışmak üzere devralınan çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planları ile ilgili bilgilendirme yapılır.

(3) Acil durum konularıyla ilgili özel olarak görevlendirilenler, yürütecekleri faaliyetler ile ilgili özel olarak eğitilir. Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerine verilecek özel eğitimler Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işverence yürütülmesi halinde işveren tarafından verilebilir. Bu eğitimler, işveren ile eğitim verenlerce imzalanarak belgelendirilir. Ayrıca bu eğitimler; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, işçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim vakıfları ve ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, belediyeler veya itfaiyeler tarafından da verilebilir.

(4) İlk yardım ekibindeki destek elemanlarının alacağı ilk yardımcı eğitimlerinin İlkyardım Yönetmeliği esaslarınca alınması sağlanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler

MADDE 16 – Büyük endüstriyel tesislerde acil durum planı

MADDE 16 – (1) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 29 uncu maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları bu Yönetmelikte belirtilen acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır.

MADDE 17 – Birden fazla işveren olması durumunda acil durum planları

MADDE 17 – (1) Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır.

(2) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin işyerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür.

MADDE 18 – Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde acil durum planları

MADDE 18 – (1) Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde acil durum planlarının hazırlanması konusunda işyerinin bütünü için asıl işveren, kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur.

 MADDE 19 – (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) Süreksiz işlerde acil durum planlaması

MADDE 19 – (1)  (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) Otuz iş günü veya daha kısa süren işlerde, işyerinin veya yapılacak işin mahiyeti itibarıyla çalışanları doğrudan etkilemesi muhtemel acil durumlar için bu Yönetmelik kapsamında yapılan özel görevlendirmeler işverence yapılır ve çalışanlar özel görevi bulunanlar ve acil durumlar ile ilgili bilgilendirilir.

MADDE 20 – Acil durum planı rehberleri

MADDE 20 – (1) Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi-işveren ve memur sendikaları ile kamu yararına çalışan sivil toplum kuruluşlarının faaliyet gösterdikleri sektörde hazırladıkları rehber taslaklarından, Bakanlıkça bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yönünden değerlendirilerek onaylanan taslaklar, Bakanlık tarafından sektör, meslek veya yapılan işlere özgü acil durum planı rehberleri olarak yayımlanır.

GEÇİCİ MADDE 1 – Mevcut acil durum planları ve tatbikatlar

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 6331 sayılı Kanun gereğince ve bu Yönetmeliğin yayım tarihi öncesinde;

a) Hazırlanmış olan acil durum planları bir yıl içerisinde Yönetmeliğe göre gözden geçirilerek revize edilir.

b) İşyerlerinde gerçekleştirilmiş olan tatbikatlar süresince geçerli sayılır.

GEÇİCİ MADDE 2 – Ekip eğitimlerinin tamamlanması

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında kurulacak olan ekiplerin eğitimleri, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde tamamlanır.

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek:RG-1/10/2021-31615)

(1) İşyerlerinde mevcut bulunan acil durum ekipleri, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay boyunca görevlerini sürdürür ve mevcut dokümanlar geçerliliğini korur. Bu süre zarfında, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen ekiplere uygun olarak destek elemanlarının yeniden görevlendirilmesi ve dokümanların güncellenmesi sağlanır.

MADDE 21 – Yürürlük

MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 22 – Yürütme

MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

(1) 1/10/2021 tarihli ve 31615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğe 13 üncü maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere ikinci fıkra eklenmiş ve mevcut diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.  

Ekleri için tıklayınız.

Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelikte belirtilen üst seviyeli kuruluş işletmecilerinin, aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesi gereği hazırlamaları veya hazırlatmaları gereken dâhili acil durum planına ilişkin usul ve esasları belirleyen Tebliğ…

Resmî Gazete Tarihi: 18.08.2020 Resmî Gazete Sayısı: 31214

Son Revizyon:-

Güncelleme: Ocak 2026

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

MADDE 1 – Amaç

MADDE 1 –(1) Bu Tebliğin amacı, 2/3/2019 tarihli ve 30702 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelikte belirtilen üst seviyeli kuruluş işletmecilerinin, aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesi gereği hazırlamaları veya hazırlatmaları gereken dâhili acil durum planına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

MADDE 2 – Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde tanımlanan üst seviyeli kuruluşlara uygulanır.

MADDE 3 – Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, Yönetmeliğin 13 üncü, 14 üncü ve 15 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 4 – Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) Acil durum: Kuruluşta meydana gelebilecek bir veya birden fazla tehlikeli maddenin dâhil olduğu yangın, patlama ve yayılım gibi acil müdahale gerektirecek olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz halini,

b) Acil durum organizasyonu: Kuruluşta ortaya çıkan acil duruma ilişkin müdahaleyi yapan, koruyucu ve önleyici tedbirleri alan organizasyonu,

c) Acil durum yöneticisi: Kuruluşta; acil duruma zamanında, hızlı ve etkili olarak müdahale etmek ve kendi sorumluluk alanı içinde gerekli planlamaları ve hazırlıkları yapmak, yaptırmak, imkân ve kaynakları geliştirmek ve acil durum organizasyonunun sorumlusu olarak müdahale faaliyetlerini koordine etmek ve yürütmekle görevli kişiyi,

ç) Acil hizmet birimleri: Büyük endüstriyel kazalarda, kuruluşta ve civarında zararın en aza indirilmesi amacıyla görev yapan kolluk güçleri, itfaiye, il sağlık müdürlüğü, il afet ve acil durum müdürlüğü, 112 acil çağrı merkezi müdürlüğü, sahil güvenlik ile arama-kurtarma hizmetleri dâhil sağlık ve güvenlik hizmetlerini gerçekleştiren birimleri,

d) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

e) Dâhili acil durum planı: Büyük endüstriyel kaza öncesi, kaza sırası ve sonrasını kapsayacak şekilde, uygun dış kaynaklar da dâhil olmak üzere kuruluşun kendi imkânları ile gerçekleştirilen, tüm acil müdahale düzenlemelerini içeren (ihtiyaç duyulacak acil gereksinimler, kısa ve uzun vadeli iyileştirmeler) ve Yönetmeliğin Ek-4’ünde belirtilen asgari bilgileri kapsayacak şekilde ve bu Tebliğin ekleri dikkate alınarak üst seviyeli kuruluş tarafından hazırlanan veya hazırlatılan planı,

f) Gizli bilgi: Bu Tebliğde gizli olduğu belirtilen ve açıklanması yasaklanan bölüm veya bilgileri,

g) Hizmet grubu: Kuruluş içi acil durumlara müdahalede rol alacak personelin yer aldığı grupları,

ğ) Kilit paydaş: Kuruluşta çalışanlar, komşu kuruluşlar, yakın çevrede yaşayanlar, ilgili kamu kuruluşları ve yerel teşkilatları ile kuruluşun yeri ve özelliklerine göre dâhili acil durum planının hazırlanması ve etkin uygulanmasına katkı sağlayabileceği değerlendirilen diğer kişi ve kuruluşları,

h) Kritik olay: Büyük endüstriyel kazaya sebebiyet verme potansiyeli olan bütünlük kaybını,

ı) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezi: Acil müdahale faaliyetlerinin yönetildiği ve koordine edildiği yeri,

i) Olay yeri koordinatörü: Acil durum yöneticisi tarafından olay yerindeki müdahale ekiplerini koordine etmek ve yönetmek üzere görevlendirilen kişiyi,

j) Prosedür: Bir faaliyette uyulması veya takip edilmesi gereken süreç veya yöntemin ve uygulamaya yönelik yetki, görev ve sorumlulukların belirtildiği uygulama talimatı veya dokümanı,

k) Ramak kala olay: Büyük kazaya sebep olma potansiyeli olduğu halde zarar vermeyen olayı,

l) Toplanma noktası: Acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş yeri,

m) Yönetmelik: 2/3/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliği,

ifade eder.

(2) Yönetmelikteki tanımlar bu Tebliğ için de geçerlidir.

İKİNCİ BÖLÜM
Genel Yükümlülükler

MADDE 5 – İşletmecinin dâhili acil durum planı ile ilgili yükümlülükleri

MADDE 5 – (1) İşletmeci; kuruluşunda meydana gelmesi muhtemel kazaların çevreye olan etkilerini önlemek ve azaltmak için gerekli her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Yönetmelikte, bu Tebliğde ve diğer ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esasları dikkate alarak bir dâhili acil durum planı hazırlar veya hazırlatır, nihai planı bir ay içinde Bakanlığın bildirim sistemine yükler ve kuruluşta bulundurur.

(2) Yeni açılacak kuruluşlar, faaliyete geçmeden önce dâhili acil durum planını hazırlar veya hazırlatır, nihai planı Bakanlığın bildirim sistemine yükler ve kuruluşta bulundurur.

(3) Dâhili acil durum planı, büyük kaza senaryo dokümanında belirtilen her bir kaza türünü (yangın, patlama, toksik yayılım) içerecek şekilde tüm büyük kaza senaryolarına uygulanabilecek nitelikte ve endüstriyel kazayı tetikleyebilecek deprem, sel, taşkın gibi doğal afetler de dikkate alınarak hazırlanır.

(4) İşletmeci bu Tebliğde belirtilen tüm prosedürleri hazırlar ve uygular. Prosedürlerle belirlenen hususlar dâhili acil durum planının ilgili başlığı altında özetlenir ve bu başlık altında prosedüre ve ilgili bölüme atıf yapılır.

(5) İşletmeci dâhili acil durum planını, acil durumlarda gecikmeye mahal vermeden derhal uygular.

(6) İşletmeci, kuruluşta çalışan personel sayısını dikkate alarak, dâhili acil durum planında yer alan her bir acil müdahale senaryosu için Ek-1’de belirtilen hizmet gruplarından gerekli olanları kurar ve hizmet gruplarına bu Tebliğin 15 inci maddesi kapsamında belirlediği eğitimlerin verilmesini sağlar.

(7) İşletmeci, acil durum müdahalelerinde kullanılacak kaynakların ve diğer ekipmanların bakımı, muayenesi, incelenmesi ve test edilmesi için uygun düzenlemelerin yapılmış olduğunu göstermekle yükümlüdür. Yangınla mücadele ekipmanları gibi doğrudan hafifletme işlevine sahip ekipmanlar, personelin kazadan haberdar edilmesinde kullanılan alarmlar gibi anahtar işlevlere sahip diğer ekipmanlar bu düzenlemeler kapsamında ele alınır.

(8) İşletmeci, güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru başta olmak üzere, diğer unsurların ilgili kısımları kapsamında kuruluşunda dâhili acil durum planı ile ilgili olarak Yönetmelikte ve bu Tebliğde belirtilen esas ve usullere göre aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirir:

a) Dâhili acil durum planının hazırlanmasında, güvenlik raporu ve büyük kaza senaryo dokümanını dikkate alarak Ek-2’deki formata ve içeriğine uyar.

b) Dâhili acil durum planının hazırlanması sürecinde kilit paydaşlarla gerekli istişareyi yapar.

c) Kuruluşun faaliyet ve özelliklerine ilişkin bu Tebliğ ve eklerinde belirtilmeyen ilave bir açıklama gerekmesi halinde dâhili acil durum planına gerekli ilavelerin yapılması işletmecinin sorumluluğundadır.

ç) Büyük kaza senaryo dokümanında öngörülen senaryolar dâhilinde her türlü acil durumu karşılayacak kuruluş içi acil durumlar, yangınla mücadele ve yangından korunma için yeterli sayıda, uygun kaynak ve ekipmanı planlar, sağlar veya bu ihtiyacı karşılayacak şekilde hizmet alır veya işbirliği yapar.

(9) İşletmeci; acil durumun sona erdiği ilan edilir edilmez ve kuruluş güvenli hale getirilir getirilmez ilgili tüm verilerin toplanmasının ardından, acil durum ya da ramak kala olaylarından etkilenen alanın temizlenmesini sağlar.

(10) İşletmeci, büyük bir kaza meydana geldiği takdirde, Yönetmeliğin 17 nci maddesi gereği ilgili kurumları bu kazadan derhâl haberdar eder ve kaza ile ilgili bilgi sağlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dâhili Acil Durum Planının Amacı ve Hedefi

MADDE 6 – Dâhili acil durum planının amacı

MADDE 6 –(1) Dâhili acil durum planı, olası kazaların etkilerini en aza indirmek ve insan, çevre ve mala gelebilecek zararları sınırlamak için gerekli tedbirleri alarak acil durumları organize etmeyi amaçlar.

MADDE 7 – Dâhili acil durum planının hedefi

MADDE 7 – (1) Dâhili acil durum planının ana hedefleri:

a) İnsan, çevre ve mala verilecek zararın önlenmesi ve önlenemediği durumda zararın en aza indirgenmesi,

b) Kazadan etkilenmesi muhtemel insanların, kaza sırasında yapılması gereken doğru eylemler ve alınması gereken güvenlik tedbirleri hakkında bilgilendirilmesi,

c) Acil durum esnasında personelin iş yerinden güvenli ve düzenli bir şekilde tahliye edilmesinin ve kazadan etkilenen kişilere ilk yardım yapılmasının sağlanması,

ç) Acil durum müdahalesinde yer alan kurumlar ile iş birliğinin sağlanması,

d) Gerekirse harici kurumların (itfaiye, diğer makamlar ve/veya bölgenin güvenliği ile ilgili şirketler) desteğini beklerken tehlikeli durumlarla baş etmek için personelin koordinasyonu, tesis ve kaynakların kullanımı için kriterleri tanımlayarak acil durumların kontrol altına alınması,

e) Büyük bir kazanın ardından çevrenin ve kuruluşun temizlenmesi ve iyileştirilmesinin sağlanması,

şeklindedir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Dâhili Acil Durum Planı Hazırlığı

MADDE 8 – Dâhili acil durum planı kapsamı

MADDE 8 – (1) Dâhili acil durum planı hazırlanırken;

a) Kuruluşun kapasitesi, karmaşıklığı ve büyüklüğü, işletimdeki proseslerin doğası ve kullanılan maddeler ile ekipmanlar, işletmede çalışan personel sayısı, kaynakların uygunluğu, acil durum müdahale kaynaklarının yeterliliği ve kuruluşun yeri dikkate alınır.

b) Dâhili acil durum planında yer alan her bir müdahale senaryosu için Ek-1’de belirtilen asgari eğitimlerle birlikte eğitim ihtiyaç analizine göre belirlenecek eğitimlerin verildiği hizmet grupları oluşturulur.

c) Ek-2’de yer alan formattaki başlıklar doldurulur.

ç) Acil durumlara müdahale aşamasında görev alacak hizmet gruplarında görevli personele ait iletişim bilgileri Ek-3’te verilen tablo esas alınarak doldurulur.

d) Ek-4’te verilen form, büyük kaza senaryo dokümanında yer alan tüm kaza senaryolarının her biri için ayrı ayrı doldurulur.

(2) Acil durumlara yönelik düzenlemeler günün 24 saatini kapsar. Düzenlemelerde tatil, hastalık, vardiya değişikliği, bakım, tesisin devre dışı bırakılması ve devreye alınması gibi olaylar ve OHAL, sıkıyönetim, salgın vb. gibi sokağa çıkma yasağı olan mücbir durumlar da dikkate alınır.

(3) Yaşanan bir kaza sonrasında gerekli hallerde basına ve kamuya verilecek demeçlerin kim tarafından yapılacağı planda belirtilir.

MADDE 9 – Dâhili acil durum planının gözden geçirilmesi ve güncellenmesi

MADDE 9 – (1) Dâhili acil durum planı aşağıdaki durumların gerçekleşmesi halinde gözden geçirilir, mümkün olan en kısa sürede plan güncellenir ve güncellenmiş nihai plan bir ay içerisinde Bakanlığın bildirim sistemine yüklenir:

a) Kuruluşun faaliyetlerinden kaynaklanan dâhili acil durum planını etkileyecek tüm değişiklikler,

b) Planın icrası ile ilgili olarak acil hizmet birimlerindeki veya hizmet gruplarındaki herhangi bir değişiklik,

c) Yeni ve daha etkin etki azaltıcı yöntemler gibi gelişmeler,

ç) Çalışanlar ve alt işveren çalışanları ile ilgili planı etkileyebilecek önemli değişiklikler,

d) Kuruluş içerisinde veya başka bir kuruluşta meydana gelmiş büyük endüstriyel kazalar ve/veya ramak kala olaylardan çıkarılan derslerin gerektirdiği değişiklikler,

e) Tatbikatlardan çıkarılan dersler,

f) Güvenlik yönetim sistemindeki değişiklik veya gelişmelerden doğan gereklilikler,

g) İç tetkik sonuçları,

ğ) Büyük endüstriyel kaza senaryolarında ilave veya değişiklik yaratacak şekilde büyük kaza senaryo dokümanının güncellenmesi,

h) Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde belirtilen gözden geçirme ve güncelleme gereklilikleri.

(2) Dâhili acil durum planı güvenlik yönetim sisteminin “değişimin yönetimi” başlıklı dördüncü unsuru kapsamında aşağıdaki durumların gerçekleşmesi halinde gözden geçirilir:

a) Organizasyon ve personel değişiklikleri,

b) Proses değişiklikleri,

c) Tehlikeli madde depolama kapasitesinde ve şekillerinde yapılacak değişiklikler,

ç) Ekipman değişiklikleri,

d) Güvenlik bilgi formları, ekipmanların güvenlikle ilgili sertifikasyonları gibi güvenlik ile ilgili belgelerdeki değişiklikler,

e) Çevresel koşullara bağlı değişiklikler.

(3) Gözden geçirme ve güncellemenin etkin olarak gerçekleşmesi için işletmeci kilit paydaşlarla planı istişare eder.

(4) İşletmeci, güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında dâhili acil durum planının gözden geçirilmesi ve güncellenmesi ile ilgili prosedürleri belirler ve uygular.

MADDE 10 – Büyük endüstriyel kazaya müdahale senaryoları

MADDE 10 – (1) İşletmeci, büyük endüstriyel kazaya müdahale senaryolarının tanımlanması amacıyla güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında acil durum müdahale senaryolarının belirlenmesi ile ilgili prosedürü hazırlar ve uygular.

(2) İşletmeci, büyük kaza senaryo dokümanında belirtilen her bir büyük kaza senaryosunu karşılayacak şekilde Ek-2’nin B Bölümünde yer alan  “acil durum yönetim sistemi” başlıklı 5 inci maddesinde belirtilen hususlar dikkate alınarak büyük endüstriyel kazaya müdahale senaryosu tanımlar ve Ek-4’te yer alan format dâhilinde özet haline getirir.

MADDE 11 – Büyük endüstriyel kazaya müdahale için kaynaklar ve organizasyon

MADDE 11 – (1) İşletmeci, büyük endüstriyel kazaya müdahale için hazırlıklı olmak amacıyla güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında hazırlanan acil durum organizasyonu ve kaynak tahsisi ile ilgili prosedürde aşağıdaki hususları tanımlar ve uygular:

a) Büyük endüstriyel kazaya müdahale senaryolarını uygulamak üzere acil müdahale sistemi, acil müdahale organizasyonu ve organizasyon şeması,

b) Büyük endüstriyel kazaya müdahale edecek hizmet gruplarının ve personelinin görevleri,

c) Büyük endüstriyel kazaya müdahale faaliyetlerinde kullanılacak iç kaynakların listelenmesi,

ç) Büyük endüstriyel kazaya müdahale faaliyetlerinde kullanılacak kamuya ait dış kaynakların listelenmesi,

d) Karşılıklı yardım anlaşmaları yapılan komşu kuruluşlarda bulunan kaynaklar ve işletmeci tarafından herhangi bir yerden getirilebilen kaynakların listelenmesi,

e) Büyük endüstriyel kazaya müdahale organizasyonunda aşağıdaki birim ve personelden oluşan komuta zincirinin oluşturulması ve komuta zincirinde görev alacak personelin görevleri,

1) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezi ve yedeği,

2) Acil durum yöneticisi,

3) Olay yeri koordinatörü,

f) Müdahale organizasyonunun mesai saatleri dışında da etkin müdahale edebilmesi için ilave tedbirler,

g) Dış kaynaklı acil hizmet birimlerinin müdahale faaliyetlerine katılımları durumunda uygulanacak koordinasyon tedbirleri,

ğ) Alt işveren çalışanları da dâhil kuruluşta bulunan tüm çalışanlar için, acil durum organizasyonu ve görevler konularında farkındalık yaratmak amacıyla görsel ve işitsel duyuru tedbirleri,

h) İç ve dış kaynaklarla iletişim usulleri,

ı) Acil müdahale amacıyla kullanılacak malzeme ve ekipmanın belirlenmesi, kullanıma hazır halde bulundurulması, bakımı, denetimi, kontrolü ve test edilmesi için usul ve esaslar,

i) Acil durumlara müdahale için icra edilmesi gereken faaliyetler ve uygulamaları,

j) Acil müdahale organizasyonunun acil durumlarda işleyişi ile müdahale ekipleri ve diğer kaynakların görev ve sorumlulukları,

k) Kuruluş dışı kaynakların kuruluş içi müdahaleye katılımı usul ve esasları.

(2) İşletmeci, bölgesindeki acil hizmet birimleri, il afet ve acil durum müdürlükleri ile kuruluşun organize sanayi bölgesi veya endüstri bölgesi içinde yer alması durumunda bu bölge yönetimleri ile işbirliği ve gerekli bilgi alışverişinin sağlanabilmesi için uygun bir sistem kurar.

MADDE 12 – Alarm ve ikaz sistem ve kanalları

MADDE 12 – (1) İşletmeci; büyük endüstriyel kaza veya doğası nedeniyle büyük bir kazaya yol açması beklenen kontrol dışı olayların erken algılanması ve ilgili personelin ikaz edilmesi için gerekli sistemleri kurar ve işletilmesini sağlar. Ayrıca; bu tür acil durumların kuruluş personeline anons ve diğer yöntemlerle en hızlı şekilde duyurulması için aşağıdaki tedbirleri alır:

a) Alarm ve ikaz sistemleri tanımlanması ve kurulması,

b) Komşu kuruluşa alarm ve ikazların iletilmesine yönelik ilave tedbirlerin belirlenmesi,

c) Kuruluş dışına yapılacak ikazlar ve sosyal medyanın kullanılması.

MADDE 13 – Tehlikeli maddeye müdahale kartı ve itfaiye raporu

MADDE 13 – (1) İşletmeci, Yönetmeliğin 6 ncı maddesi gereği hazırlanan tehlikeli maddeye müdahale kartını kazalara müdahale amacıyla kullanılmak üzere hazırlar ve nihai halini kuruluşta bulundurur.

(2) İşletmeci bu kartı nihai hale getirmeden önce aşağıdaki kuruluşlarla görüş alışverişinde bulunur:

a) İl afet ve acil durum müdürlüğü,

b) İl sağlık müdürlüğü,

c) Bağlı bulunduğu belediye ve/veya büyükşehir itfaiye teşkilatı,

ç) Kuruluşun organize sanayi bölgesi veya endüstri bölgesi içinde yer alması durumunda bağlı bulunduğu bölge yönetimleri itfaiye teşkilatı.

(3) İşletmeci, tehlikeli maddeye müdahale kartı ile ilgili uygun görüş aldıktan sonra kartın nihai halini ikinci fıkrada belirtilen kurumlara 5 gün içinde gönderir ve nihai dâhili acil durum planı ile eş zamanlı bildirim sistemine yükler. İşletmeci, kuruluştaki tehlikeli maddelerde değişiklik olduğu takdirde, tehlikeli maddeye müdahale kartındaki gerekli değişikliği yapmak, uygun görüş alarak nihai halini ikinci fıkrada belirtilen kurumlara 5 gün içinde göndermek ve bildirim sistemine yüklemekle mükelleftir.

(4) İşletmeci, büyük endüstriyel kazalara etkin müdahale amacıyla ikinci fıkranın (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen kurumlardan mevcut durumu yansıtan, güncel itfaiye raporunu dâhili acil durum planı nihai hale gelmeden önce alır ve kuruluşunda muhafaza eder.

MADDE 14 – Tahliye yolları ve toplanma noktaları

MADDE 14 – (1) İşletmeci, büyük endüstriyel kazaların meydana gelmesi durumunda hızlı ve etkin tahliyenin sağlanması ve can kurtarma için aşağıdaki tedbirleri alır:

a) Tahliye yollarının belirlenmesi, bunların gece aydınlatılmasının sağlanması ve vaziyet planına işlenmesi,

b) Toplanma noktalarının belirlenmesi, bunların gece aydınlatılmasının sağlanması ve vaziyet planına işlenmesi,

c) Sığınakların veya korunaklı alanların belirlenmesi ve vaziyet planına işlenmesi,

ç) Acil kaçış yollarının, varsa yangın pompa ve jeneratörlerin yerlerinin, çevre hidrantlarının, yangın dolaplarının, su deposunun yerinin, itfaiye su alma ve verme ağızlarının vaziyet planına işlenmesi,

d) Tahliye edilemeyen kişilerin kurtarılması için arama ve kurtarma ekibi oluşturulması,

e) Yukarıdaki tedbirlerin etkin uygulanması için prosedürler ile görev ve sorumlulukların belirlenmesi.

(2) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen vaziyet planları ziyaretçiler ve alt işveren çalışanları da dâhil tüm çalışanların görebileceği panolara asılır.

MADDE 15 – Eğitimler

MADDE 15 – (1) İşletmeci, güvenlik yönetim sisteminin “organizasyon ve personel” başlıklı birinci unsuru kapsamında hazırlanan eğitim ile ilgili prosedürlerde, dâhili acil durum planının uygulanması, hazırlıklı olma ve büyük endüstriyel kazaya müdahaleye yönelik olarak çalışanların alması gereken eğitimler için eğitim ihtiyaç analizi, eğitim planlama ve programlama usul ve esasları ile eğitimlerin icrası ve ölçme değerlendirmeye yönelik usul ve esasları belirler.

(2) İşletmeci, Ek-1’de belirtilen asgari eğitimlere ilave olarak güvenlik yönetim sisteminin “organizasyon ve personel” başlıklı birinci unsuru kapsamında yapacağı eğitim ihtiyaç analizine göre belirlediği eğitimlerin ilgili personele verilmesini sağlar. Eğitimler, ihtiyaç analizinde elde edilecek sonuçlara ve gelişmelere göre periyodik olarak tekrarlanır.

(3) Kuruluş personelinin yanı sıra büyük endüstriyel kaza durumunda görev alacak alt işveren çalışanları ile karşılıklı yardım anlaşması kapsamındaki komşu kuruluş personeli ve ziyaretçiler, eğitimlerin kapsamına alınır.

MADDE 16 – Dâhili acil durum planının tatbikatı

MADDE 16 – (1) İşletmeci, güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında dâhili acil durum planının doğruluğu, yeterliliği ve uygulanabilirliğinin tespit edilmesi amacıyla; yılda en az bir canlı tatbikat olmak üzere acil müdahale senaryolarını 3 yılı aşmayan aralıklarla tatbik eder. Canlı tatbik edilmeyen müdahale senaryolarının tatbikatı masa başında gözden geçirme yöntemiyle gerçekleştirilebilir.

(2) Tatbikatlar dâhili acil durum planında belirtilen müdahale senaryolarına dayandırılır. Müdahale senaryolarının benzer olanları değerlendirilerek birleştirilmiş tatbikat senaryosu oluşturulup tatbik edilebilir.

(3) Tatbikatlarda, müdahale faaliyetlerinin senaryo edilen büyük endüstriyel kazanın etkilerini azaltması durumu denenir ve izlenir.

(4) Tatbikatlarda asgari aşağıdaki uygulama ve faaliyetler denenir:

a) Acil durum planının uygulanmaya başlatılması, acil durumlarda takip edilmesi gereken süreçlerle ilgili prosedürlerin uygulanması,

b) Alarm ve ikaz sistemleri veya diğer iletişim sistemleri ile büyük endüstriyel kazanın çalışanlara ve komşu kuruluşlara duyurulması,

c) Acil hizmet birimlerinin ve hizmet gruplarının müdahale faaliyetlerini icra etmeleri,

ç) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezinin aktif hale getirilmesi, acil durum yönetim sistemi ile ilgili prosedürlerin uygulanması,

d) Müdahale ekipman ve yöntemlerinin büyük endüstriyel kazanın etkilerini azaltmadaki etkinliğinin belirlenmesi,

e) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezi üzerinden taraflara bilgi akışının ve sürekli iletişimin sağlanması, iletişim sistemi ile ilgili prosedürün uygulanması,

f) İl afet ve acil durum müdürlüğüne dâhili acil durum planının yetersiz kaldığı bilgisinin verilmesi ve il afet müdahale planının uygulanması kapsamında koordinasyon ve iletişim usul ve esaslarının denenmesi.

(5) Tatbikattan en az 15 gün öncesinde, işletmeci tarafından aşağıda belirtilen kurumlar bilgilendirilerek tatbikata davet edilir. Kurumlar katılıma gerek görmesi durumunda bunu işletmeciye bildirir:

a) İtfaiye teşkilatı,

b) İl emniyet müdürlüğü ve il jandarma komutanlığı,

c) 112 acil çağrı merkezi müdürlüğü,

ç) İl sağlık müdürlüğü,

d) Sahil güvenlik birimleri (eğer gerekli ise),

e) Çevre ve şehircilik il müdürlükleri,

f) İl afet ve acil durum müdürlükleri.

(6) İşletmeci tarafından, yapılan her tatbikat sonucunda iyileştirilmesi gereken hususları da içeren tatbikat raporu oluşturulur.

(7) Dâhili acil durum planı uygulanması ile ilgili faaliyetler sonucunda aksayan durumlar tespit edilmesi halinde uygunsuzluğun tekrarını önlemek için çalışmalar yapılır, kayıtlar alınır, gerekli faaliyetler icra edilir ve planda değişiklik gerekirse plan güncellenir.

(8) Dâhili acil durum planı ile ilgili gerçekleştirilecek tatbikatlar hakkında kuruluş çevresinde bulunan komşu kuruluş ve halk önceden haberdar edilerek yersiz endişe oluşması engellenir.

MADDE 17 – Performansın izlenmesi

MADDE 17 – (1) İşletmeci; güvenlik yönetim sisteminin “performansın izlenmesi” başlıklı altıncı unsuru kapsamında çalışanların; Yönetmelik, bu Tebliğ ve dâhili acil durum planındaki görev ve sorumluluklarını yerine getirme performansı ile ilgili izleme prosedürlerini asgari aşağıdaki hususlar çerçevesinde belirler ve uygular:

a) Acil durum planında belirtilen iç kaynakların her zaman müdahaleye veya kullanıma hazır olması,

b) Dış kaynakların müdahale operasyonları için kuruluş içi erişiminin sağlanması,

c) Kullanım süreleri dolmuş kaynakların yenilenmesi ve tüketilen kaynakların tamamlanması.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Müdahale

MADDE 18 – Büyük endüstriyel kazaya müdahale

MADDE 18 – (1) İşletmeci; kuruluşta büyük bir kaza veya niteliği itibari ile büyük bir kazaya yol açması beklenebilecek kontrolsüz bir olay meydana geldiği zaman, bu planı gecikmeksizin uygular.

(2) Acil müdahale imkân ve kabiliyetlerinin yetersiz kaldığı veya kalacağı değerlendirilip il afet müdahale planı uygulanıncaya kadar dâhili acil durum planı uygulanmaya devam edilir. İl afet müdahale planı kapsamında bir müdahale organizasyonuna geçildiğinde, dahili acil durum planı müdahale organizasyonu birimleri, il afet müdahale planı organizasyonuna göre faaliyetlerine devam eder.

MADDE 19 – Deniz kirliliğine müdahale

MADDE 19 –(1) Kuruluşta kıyı ve/veya deniz kirliliği meydana gelmesi veya olasılığının öngörülmesi durumunda, sadece kıyı ve/veya deniz kirliliği olaylarına müdahale faaliyetleri Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtilen  3/3/2005 tarihli ve 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun kapsamında hazırlanan Kıyı Tesisi Risk Değerlendirmesi ve Acil Müdahale Planına göre icra edilir.

ALTINCI BÖLÜM
Büyük Endüstriyel Kaza Öncesi ve Sonrası Faaliyetler

MADDE 20 – Tedbir, izleme ve örnekleme

MADDE 20 – (1) İşletmeci;

a) Kuruluşunda meydana gelmesi muhtemel kazaların çevreye olan etkilerini önlemek ve azaltmak için gerekli her türlü tedbiri alır.

b) Kaza sonuçları ve çevreye olabilecek etkilerinin izlenmesi için tehlikeli maddenin türü, miktarı, yayılması gibi faktörleri göz önünde bulundurarak ölçme, izleme ve örnekleme faaliyetlerinin icrasına yönelik usul ve esasları güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında belirler ve uygular.

c) Dâhili acil durum planında; kaza sonuçları ve çevreye olabilecek etkilerin izlenmesi amacıyla yapılan ölçüm, izleme ve/veya örnekleme için kaynak ve tedbirlerin sağlandığını gösterir.

Madde 21 – Büyük endüstriyel kaza sonrası inceleme

MADDE 21 – (1) Acil durumun sona ermesinin ilan edilmesinden sonra; olay yeri koordinatörü ve kuruluş içi acil durum yönetim merkezi iş birliği halinde büyük endüstriyel kazaya ilişkin tüm verileri toplar, değerlendirir, rapor hazırlar ve kayıt altında tutar.

(2) Bu raporda yapılan inceleme sonucunda müdahale faaliyetlerindeki eksiklikler belirtilir.

Madde 22 – Büyük endüstriyel kaza sonrası iyileştirme ve temizleme

MADDE 22 – (1) Dâhili acil durum planında, büyük endüstriyel kaza sonrası çevrenin ve kuruluşun temizlenmesi ve iyileştirilmesi ile ilgili hususlara yer verilir.

(2) İyileştirme çalışmaları, büyük endüstriyel kazadan kaynaklanan zararın miktarı ile insanlara veya çevreye olan kalıcı zararın seviyesi ile orantılı olarak yapılır.

(3) İşletmeci; acil durumun sona erdiğinin ilan edilmesini müteakip kuruluşun güvenliği sağlandığında, ilgili tüm verilerin toplanmasının ardından, büyük endüstriyel kaza sonrası etkilenen alanın temizlenmesini ve iyileştirilmesini sağlar.

YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler

Madde 23 – Dokümantasyon ve kayıtlar

MADDE 23 – (1) İşletmeci, güvenlik yönetim sisteminin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında hazırlanan prosedürlerle ilgili dokümantasyon gerekliliklerini belirler, yerine getirir ve hazırlanan tüm dokümanlar kuruluşta muhafaza edilir.  Dokümantasyon gereklilikleri asgari aşağıdaki konuları içerir:

a) Acil durum eğitim kayıtları,

b) Kaza, olay, ramak kala olay kayıtları,

c) Tatbikat raporları,

ç) Kilit paydaşlarla istişare kayıtları,

d) Kamu kurumları tarafından gerçekleştirilen denetim ve iç denetim sonuçları,

e) Performansın izlenmesine yönelik kontrol sonuçları.

Madde 24 – Diğer kaynaklardan bilgi ve belge kullanımı

MADDE 24 – (1) İşletmeci, ihtiyaç duyulması halinde Yönetmelik ve ilgili diğer tebliğler kapsamında hazırlanan veya hazırlatılan dokümanlarda yer alan bilgi ve belgeleri, kaynak dokümanına atıf yapmaksızın sadece bu bilgi ve belgelerin yer aldığı dokümana atıf yaparak dâhili acil durum planında kullanır.

Madde 25 – Gizli bilgiler

MADDE 25 – (1) Yönetmeliğin 16 ncı maddesi gereğince ilgili diğer tebliğlerde belirtilen gizli bölümler bu Tebliğde de gizli olarak kabul edilir ve bu bölümler üçüncü kişilere açıklanmaz.

Madde 26 – Yürürlükten kaldırılan tebliğ

MADDE 26 – (1) 31/3/2016 tarihli ve 29670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kaza Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Dâhili Acil Durum Planı Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.

GEÇİCİ MADDE 1 – Faaliyet halindeki kuruluş için dâhili acil durum planını hazırlama süresi

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Dâhili acil durum planı, bu Tebliğin yayımlandığı tarihte faaliyet halinde bulunan kuruluşun işletmecisi tarafından bu Tebliğin yürürlüğe girmesini müteakiben bir yıl içerisinde hazırlanır veya hazırlatılır.

Madde 27 – Yürürlük

MADDE 27 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde – 28 – Yürütme

MADDE 28 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

EK-1 Dahili Acil Durum Planı Hizmet Grupları ve Asgari Eğitim Gereklilikleri

Bu ekte yer alan hizmet grupları Türkiye Afet Müdahale Planına uygun olarak hazırlanmıştır.

1. GÖREV VE SORUMLULUKLARA YÖNELİK EĞİTİMLER

ARAMA VE KURTARMA HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Arama ve kurtarma türünü belirlemek, arama ve kurtarma çalışmalarını yürütmek için ihtiyaç duyulacak personel, ekipman, araç gereç ve malzeme tespitini yapmak, temin etmek.
3. b) Kazazedeler için arama ve kurtarma çalışmalarının yürütülmesini sağlamak.
4. c) Kurtarma çalışmalarına yönelik keşif hizmetlerini yapmak.

ç) Hizmet binaları, tesisler vb. yerlerde arama ve kurtarma çalışmalarını öncelik sırasına göre yapmak.

2. Eğitim ve Belgeler
3. a) Kişisel koruyucu donanım kullanım eğitimi
4. b) İlk yardım eğitimi (İl sağlık müdürlüğü sertifikalı)
5. c) Arama kurtarma eğitimi

ç) Arama kurtarma ekipmanları kullanım eğitimi

1. d) Tehlikeli maddeye müdahale kartı bilgilendirme eğitimi

HABERLEŞME HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Mevcut haberleşme kaynaklarını belirlemek ve hizmet grupları arası entegrasyonu sağlamak.
3. b) Geçici iletişim tesisleri kurmak, koordine etmek ve işletmek.
4. c) Haberleşme trafiği nedeniyle santrallerin hizmet dışı kalmasını önlemek.

ç) İletişimin sürekliliğini sağlamak için alternatif haberleşme sistemlerini çalıştırmak.

1. d) İkaz ve alarm sistemlerini işler halde tutmak.
2. e) Hasar gören aktarıcıların, rölelerin tamirini/yenilenmesini sağlamak.
3. Eğitim ve Belgeler
4. a) Kişisel koruyucu donanım kullanım eğitimi
5. b) Algılama ve alarm sistemleri farkındalık eğitimi

YANGIN HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Yangınları kontrol altına almak ve söndürmek.
3. b) Yangın ekiplerini ve ekipmanlarını hazır tutmak.
4. c) Yangın kapsamında arama ve kurtarma faaliyetlerini yürütmek.

ç) Yangın önleyici ve risk azaltıcı tedbirleri almak ve kontrol etmek.

1. d) Meydana gelebilecek ikincil acil durumlara yönelik gereken tedbirleri almak.
2. e) Tehlikeli maddeler kapsamında gerekli koordinasyonu sağlamak.
3. Eğitim ve Belgeler
4. a) Yangınla Mücadele ve Patlamadan Korunma Eğitimi
5. b) Yangın Söndürme Ekipmanları Kullanımı Eğitimi
6. c) İlk yardım Eğitimi (İl sağlık müdürlüğü sertifikalı)

ç) Kişisel Koruyucu Donanım Kullanım Eğitimi

1. d) Tehlikeli Maddeye Müdahale Kartı Bilgilendirme Eğitimi

TAHLİYE VE YERLEŞTİRME PLANLAMA HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Kaza öncesi, sırası ve sonrasında tahliye öncelikleri, tahliye yolları ve tahliye edilecek bölgeleri saptamak, planlamak ve uygulamak.
3. b) Acil durum toplanma alanlarını belirlemek ve alanların kullanıma uygunluğunu kontrol etmek.
4. Eğitim ve Belgeler
5. a) Kişisel koruyucu donanım kullanım eğitimi
6. b) İlk yardım eğitimi (İl sağlık müdürlüğü sertifikalı)

KİMYASAL MADDELER (KİMYASAL) HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Dekontaminasyon yapmak.
3. b) Müdahale ekiplerini ve ekipmanlarını hazır tutmak.
4. c) Kaza durumunda ortaya çıkan kimyasal kirliliği tespit etmek, izlemek, oluşabilecek riskleri ve çevreye vereceği zararların boyutunu belirlemek ve gereken önlemlerin alınmasını sağlamak.

ç) Kimyasal kirlilik kapsamında arama ve kurtarma faaliyetlerini yürütmek.

1. d) Meydana gelebilecek ikincil acil durumlara yönelik gereken tedbirleri almak.
2. e) Kimyasallar nedeniyle oluşabilecek riskleri bertaraf etmek üzere ilgililere destek olmak.
3. Eğitim ve Belgeler
4. a) Tehlikeli kimyasala müdahale eğitimi
5. b) Güvenlik bilgi formu ve tehlikeli madde müdahale kartı bilgilendirme eğitimi
6. c) İlk yardım eğitimi (İl sağlık müdürlüğü sertifikalı)

ç) Kişisel koruyucu donanım kullanım eğitimi

ULAŞIM ALTYAPI HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Kaza mahalline ve kaza mahallinde ulaşımın en kısa zamanda sağlanmasının gerektirdiği tertip ve düzenleri almak, aldırmak.
3. b) Alternatif yolları ve öncelikli kullanılacak yolları belirlemek ve duyurmak.
4. c) Trafik güvenliği yönünden gerekli istikamet ve kilometre levhaları ile diğer işaretleri düzenlemek.
5. Eğitim ve Belgeler
6. a) Kişisel koruyucu donanım kullanım eğitimi
7. b) Trafik yönetimi eğitimi

NAKLİYE HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Kaza bölgesinde görev alacak öncelikli personelin, araç, gereç ve malzemelerin kaza bölgesine naklini sağlamak.
3. b) Görevli personelin konuşlanma alanı ile operasyon alanı arasındaki naklini sağlamak.
4. c) İş makinalarının operasyon alanına naklini sağlamak.

ç) Tahliye edilenlerin nakliye işlemlerini yapmak.

2. Eğitim ve Belgeler
3. a) Kişisel koruyucu donanım kullanımı eğitimi
4. b) Trafik yönetim eğitimi

ENERJİ HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Kaza bölgesinde etkilenen elektrik, doğalgaz vb. enerji ile ilgili alt yapı tesislerinin acil onarımını yapmak, yaptırmak ve devamlı hizmet vermesini sağlamak.
3. b) Gereken noktalarda ve sığınaklarda kullanılmak üzere mobil jeneratör, seyyar aydınlatma vb. acil çözümler sunmak.
4. c) Önemli ve kritik enerji tesislerinin kısa sürede devreye girmesini sağlamak.

ç) Gerektiğinde operasyonda çalışacak araç ve ekipmana yakıt ikmal desteği sağlamak.

2. Eğitim ve Belgeler
3. a) Kişisel koruyucu donanım kullanımı eğitimi

SAĞLIK HİZMET GRUBU

1. Görev ve Sorumluluklar
2. a) Kaza bölgesine yeterli personel ile araç gereç ve malzemeyi göndermek, sevk ve idare etmek.
3. b) Kaza bölgesinde triaj, ilkyardım, acil tıbbi yardımı yapmak.
4. c) Hasta ve yaralıların tahliyesi yapmak.

ç)Yaralı sayısını belirlemek.

2. Eğitim ve Belgeler
3. a) Kişisel koruyucu donanım kullanımı eğitimi
4. b) İlk yardım eğitimi (İl sağlık müdürlüğü sertifikalı)
5. c) Güvenlik bilgi formu ve tehlikeli madde müdahale kartı bilgilendirme eğitimi

1. FARKINDALIK EĞİTİMLERİ

1. GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMİNİN (GYS) DÂHİLİ ACİL DURUM PLANI (DADP) İLE İLİŞKİSİ EĞİTİMİ

Eğitimin amacı: Dâhili acil durum planının etkin uygulanabilmesi için kuruluş çalışanlarının GYS-DADP ilişkisi konusunda farkındalığının sağlanması

Eğitimin içeriği: Güvenlik yönetim sistemi unsurlarının dâhili acil durum planı ile ilişkisi

Eğitimi kimlerin alacağı: Tüm personel

2. KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD) KULLANMA EĞİTİMİ

Eğitimin amacı: Acil durumun amacına uygun olarak KKD’nin doğru kullanımının öğretilmesi

Eğitimin içeriği: Acil durumlarda kullanılacak niteliksel ve niceliksel olarak yeterliliği belirlenmiş KKD’nin kullanılması

Eğitimi kimlerin alacağı: Tüm personel

3. KRİZ YÖNETİMİ EĞİTİMİ

Eğitimin amacı: Acil durumlar ile ilgili genel hususlar, arama ve kurtarma, tahliye, korunma teknikleri,  acil durum anında güvenli bir şekilde müdahale ve mücadele etmeleri için gerekli olan ekiplerin koordinasyonu sağlanarak acil durumu ve krizi doğru şekilde yönetmek.

Eğitimin içeriği:

1. a) Oluşabilecek acil durumlarda, kriz masasının kurulması ve yönetilmesi
2. b) Bu Tebliğe göre, gereken acil durum ekiplerinin oluşturulması ve görevlendirilmesi
3. c) Oluşturulan acil durum ekiplerinin eğitimlerini almaları

ç) Acil durum ve tahliye yöntemlerinin de yer aldığı kapsamlı tatbikatların planlanması

ve uygulanması

Eğitimi kimlerin alacağı: Acil durum yönetim merkezi personeli

EK-2 Dahili Acil Durum Planı Formatı

1. BİÇİM, YAZIM VE GENEL KURALLAR

1.1 Yazım dili

Dâhili acil durum planı yazımında sade ve akıcı bir dil kullanılmasına özen gösterilir. Üçüncü tekil şahıs dilini içerecek şekilde açık ve anlaşılır bir anlatım kullanılır. Yazımda; isim, teknik deyim vb. ifadelerin tümünde, resmi dil olan Türkçe kullanılır. Türkçe karşılığı bulunmayan kelimelerde ise yabancı kelimelerin yanında mutlaka Türkçe açıklaması yapılır. Dâhili acil durum planı üzerinde elle ya da yazı düzelticiler kullanılarak düzeltme yapılmaz.

1.2 Sayfa numaralandırma

Dâhili acil durum planı, kapaktan sonraki ilk sayfadan başlayarak numaralandırılır.

1.3 Kısaltmalar ve simgeler

Dâhili acil durum planı içinde kullanılan ve birden fazla sözcükten oluşan terimler için baş harfler kullanılarak kısaltma yapılabilir. Eğer kullanılan kısaltma yabancı dildeki terimlerin karşılığı ise kısaltmalar bölümünde kısaltmanın orijinal dildeki karşılığının yanında parantez içinde Türkçe karşılığı da yazılır.

1.4 Tablo, şekil, resim ve haritaların tanımlanması

Dâhili acil durum planı içerisinde kullanılacak çizelge ve tablolar “Tablo”, fotoğraflar ve resimler “Resim”, haritalar “Harita” ve bunların dışında kalan grafik, histogram, akış şeması, organizasyon şeması vb. “Şekil” olarak tanımlanır.  Tablo, şekil, resim ve harita üzerinde yer alan işaret, sembol, rakam ve yazılar kolayca seçilebilir ve okunabilir büyüklükte olur.

1.5 Tabloların, şekillerin, resimlerin ve haritaların yerleştirilmesi

Şekil ve tablolar dâhili acil durum planı metni içerisinde ilgili yerde ya da bir sonraki sayfada bulunur. Tablo açıklama yazıları tabloların üstüne, şekil açıklamaları ise şeklin altına yazılır. Açıklamalar mümkün olduğu kadar kısa ve öz olur.

2. Dâhili acil durum planının düzeni

2.1 Dâhili acil durum planı içerisinde yer alan bölümler

Dâhili acil durum planı sırasıyla; kapak, özet, içindekiler sayfası, tablolar listesi sayfası, şekiller listesi sayfası, resimler listesi sayfası, haritalar listesi sayfası ve simgeler ve kısaltmalar sayfası, dâhili acil durum planı ana metni ile kaynaklar ve ekler bölümlerinden oluşur.

2.2 Kapak

Dâhili acil durum planı kapağında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı amblemi ve/veya ismi yer almaz. Kapakta, yazım şekillerine engel olmayacak şekilde, kuruluşu tanıtıcı bir adet fotoğrafa yer verilebilir. Kapakta numaraya yer verilmez. Kapakta ayrıca aşağıdaki hususlara yer verilir;

1. a) İşletmecinin unvanı ve adresi,
2. b) Kuruluşun Ticaret Sicil gazetesinde yer alan ticari unvanı ve adresi,
3. c) Kuruluşun telefon, faks numaraları, e-posta ve web adresi,

ç) Kuruluşun vergi numarası ve çevre kimlik numarası

1. d) İşletmeci veya yasal vekiline ait ıslak imza,
2. e) Planın hazırlandığı yıl ve revizyon numarası (Örneğin; DADP-2011/Rev.1, DADP-2013/Rev.2 vb.).

2.3 İçindekiler sayfası

İçindekiler sayfası; özet, içindekiler, tablolar listesi, şekiller listesi, resimler listesi, haritalar listesi, simgeler ve kısaltmalar ile dâhili acil durum planı ana metninin bütün ana ve alt başlıklarının, kaynakların ve eklerin sayfa numaralarını içerir.

2.4 Tablolar, şekiller, resimler ve haritalar sayfası

Tablolar, şekiller, resimler ve haritalar ayrı başlıklar altında; numara, açıklama ve metinde bulunduğu sayfa numarasını içerecek şekilde listelenir.

2.5 Simgeler ve kısaltmalar sayfası

Dâhili acil durum planında belirtilmiş simgelerin ve kısaltmaların listeleri açıklamalarıyla birlikte sırasıyla bu sayfada belirtilir.

2.6 Atıflar ve kaynaklar

Dâhili acil durum planının yazımında yararlanılan tüm literatüre metin içerisinde atıf yapılır, atıf yapılan literatürün tamamı kaynaklar bölümünde gösterilir. Forum, kişisel vb. internet siteleri ve yayımlanmamış çalışmalar kaynak olarak gösterilmez. Kuruluşta kullanılan çalışma talimatları, ekipmanların kullanım kılavuzları vb. kaynak olarak gösterilebilir.

Kaynaklara atıf, numara ile köşeli parantez kullanılarak ve numaralar birbirlerini takip edecek şekilde yapılır.  Atıflar için dipnot kullanılmaz.

Kaynaklar aşağıda belirtildiği gibi yazılır;

Eser kitap ise: Soyadı, adının baş harfi, yıl, kitap adı (koyu), (çeviri ise çevirmen adı), yayınevi, yer, sayfa numarası.

Eser Derleme kitap ise: Kitap içinde makalesinden yararlanılan yazarın soyadı, adının baş harfi, yıl, makalenin adı (tırnak içine alınacak), makalenin içinde yer aldığı kitabın adı (koyu), kitabı derleyenin (hazırlayan ya da editör) adı, yayınevi, yer, makalenin yer aldığı sayfa aralığı.

Eser dergi içinde yer alan bir makale ise: Dergi içinde makalesinden yararlanılan yazarın soyadı, adının baş harfi, yıl, makalenin adı (tırnak içine alınacak), makalenin içinde yer aldığı derginin adı (koyu yazılacak), sayı numarası, yayınevi, yer, makalenin yer aldığı sayfa aralığı.

Eser bir kurumun yayını ise: Kurumun adı, yıl, eserin adı, yayın yeri, yayınevi, sayfa numarası.

İnternet kaynaklarının gösterimi: Yazar adı-soyadı veya kurumun adı, yazı başlığı, tam erişim adresi, erişim tarihi.

Kuruluş içi kaynakların gösterimi: Belgenin adı, belgeyi hazırlayan kişi veya kurumun adı, oluşturulma tarihi, sayfa numarası.

2.7 Ekler

Dâhili acil durum planı ana metni içerisinde yer alması mümkün olmayan ayrıca konuyu dağıtıcı veya okumada sürekliliği engelleyici nitelikteki belgelere bu bölümde yer verilir.  Ekler ilgili konularına göre gruplandırılarak ayrı Ek numaraları ile gösterilir. Örneğin; Ek-1 Haritalar (1.1. Örnek Harita 1, 1.2. Örnek Harita 2), Ek-2 Planlar (2.1. Örnek Plan 1), Ek-3 Çeviriler vb.

Ekler bölümüne konulacak her bir eke Dâhili acil durum planı ana metninde atıf yapılır.

Eklere birbirini takip edecek şekilde sayfa numarası verilir. Numaralandırılmaya dâhili acil durum planı ana metnin bittiği sayfadan devam edilir.

3. Dâhili acil durum planının biçimi ile ilgili diğer hususlar

Hazırlanan dâhili acil durum planının, kapağı işletmeci veya işletmecinin yasal vekili tarafından imzalanır. Hazırlanan dâhili acil durum planı ve tüm ekleri elektronik imza ile kayıt altına alınır ve saklanır.

Dâhili acil durum planının yazımında Tebliğin Ek 2-B’de verilen başlık ve alt başlık sırasına uyulur, başlık ve alt başlıklar koyu yazılır, Ek 2-B’de verilmeyen başlıklar ve başlık numaraları kullanılmaz.

1. DÂHİLİ ACİL DURUM PLANI İÇERİĞİ
2. Giriş

Giriş bölümü aşağıdaki hususlarla ilgili bilgileri içerir;

1. a) Kuruluşun faaliyetine ilişkin özet bilgi,
2. b) Dâhili acil durum planı hakkında iletişime geçilecek kuruluş yetkilisinin adı, adresi, telefon ve faks numarası, e-posta adresi,
3. c) Dâhili acil durum planını hazırlayan kişi veya kuruluşlar ile istişarede bulunulan çalışan ve paydaşlara ilişkin bilgiler (isim, unvan, adres vb.),

ç) Kuruluştaki çalışanlar, alt işveren ve çalışanları ve varsa vardiya sistemi hakkında bilgi.

2. Kuruluş hakkında bilgi
3. a) Kuruluş ve kuruluşta bulunan tesisler ile ana faaliyet konuları ve prosese ilişkin bilgi, proses akım şeması,
4. b) Kuruluşta bulundurulan tehlikeli maddelere ilişkin bilgi,
5. c) Kuruluşun bildirim sistemine yaptığı beyanın kopyası,

ç) Kuruluşa ilişkin dâhili ve harici tehlikelerin özeti,

1. d) Komşu kuruluşlar da dâhil kuruluşun çevresinin tanıtımı,
2. e) Tesislerin yerleşimini gösteren vaziyet planı ve kuruluşun yerleştiği alan ve çevresinin uydu görüntüsü.
3. Büyük kaza senaryo listesi

Büyük kaza senaryo dokümanında tanımlanan büyük kaza senaryolarının listesine yer verilir.

4. Acil durum müdahale senaryoları

GYS kapsamında hazırlanan acil durum müdahale senaryolarının belirlenmesi ile ilgili prosedür uygulanarak müdahale senaryoları hazırlanır ve her bir senaryo için Ek-4’de yer alan senaryo bazında acil durum müdahale planı formu doldurulur.

5. Acil durum yönetim sistemi

Dâhili acil durum planının bu başlığı, kuruluşta meydana gelmesi muhtemel kazaların çevreye olan etkilerini önlemek ve azaltmak için alınması gereken her türlü tedbir, izleme ve örnekleme faaliyetleri, kaza incelemesi kapsamında müdahale faaliyetlerinden çıkarılan dersler, kaza sonrası kirlenen alanların rehabilitasyonu dâhil müdahale organizasyonunu, müdahale operasyonlarının yönetilmesi için gerekli kuruluş içi acil durum yönetim merkezini, komuta yapısını, komuta araçlarını, acil durum yönetim sistemi içerisinde kullanılan her türlü kaynağı, eğitim ve tatbikat faaliyetlerini içerir. Acil durum yönetim sistemi; GYS’nin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamına uygun belirlenmiş prosedürler uygulanarak aşağıdaki hususlar dâhili acil durum planının bu başlığı altında tanımlanarak ilgili prosedürlerin ilgili bölümlerine gerekli atıflar yapılır.

Acil durum yönetim sistemi ayrıca asgari aşağıdaki unsurların görev ve fonksiyonlarını, bilgi, beceri ve yetenekleri ile vardiyalı çalışma düzenlerini tanımlar;

1. a) Acil durum yöneticisi,
2. b) Olay yeri koordinatörü,
3. c) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezi, yedeği ve görev yapacak diğer personel.

Acil durum yönetim sistemi, acil durumun yönetilmesine yardımcı olacak aşağıdaki bilgilere kolay erişimi sağlayacak şekilde kurulur;

1. a) Tehlikeli maddeler ve zararlılık kategorileri, bunların bulunduğu yerler,
2. b) Haritalar ve planlar,
3. c) Güvenlik sistemleri ve ekipmanları hakkında bilgi,

ç) Çevreye duyarlı alanlar,

1. d) Diğer bilgi ve belgeler.

Kuruluş içi acil durum yönetim merkezinin ve yedeğinin yeri ve yapısı kuruluşun büyüklüğü ve acil durum müdahale senaryolarının gereklerine göre belirlenir. Acil durum yönetim merkezi olabilecek münhasır bir bölüm veya gerektiğinde bu maksatla kullanılabilecek mevcut ofisler tercih edilebilir. Acil durum yönetim merkezi kuruluş içerisinde kolayca erişilebilir bir yerde olmalıdır. Merkez, acil durumlarda ihtiyaç duyulacak iletişim ekipmanları ve ihbar ve ikaz sistemleri ile donatılmalıdır. İdeal olarak, acil durum yönetim merkezi kaza senaryoları temelinde kuruluşta meydana gelebilecek büyük endüstriyel kazaların sonuçlarından etkilenmeyecek bir yerde seçilir.

Diğer önemli acil durum yönetim araçları olan toplanma noktaları, tahliye yolları, sığınaklar veya korunaklı alanlar önceden belirlenerek vaziyet planlarına işlenir ve kuruluş çalışanları ile ziyaretçiler dâhil tüm çalışanların kolaylıkla görebilecekleri yerlere asılır.

Acil durumlarda tehlike ikaz ve ihbarlarının duyurulmasını sağlayan uyarı sistemleri aşağıdaki gereklilikleri karşılamalıdır;

1. a) Kuruluş, tesis içi ve tesis dışı uyarıları gerçekleştirecek uyarı sistemlerine sahip olmalıdır.
2. b) Uyarı sistemleri farklı acil durumlar (yangın, patlama, toksik yayılım) ile diğer gerekli uyarıları sağlayacak cihazlara (örneğin yanıp sönen ışık, siren, farklı tonlar) sahip olmalıdır.
3. c) Cihazların konumu uyarıları hedef kitlelere iletebilecek etkinliği sağlamalıdır.

ç) Muhtemel arıza durumlarında kullanılacak yedek uyarı sistemleri bulunmalıdır.

6. Acil durum müdahale organizasyonu

GYS’nin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında belirlenmiş prosedürler uygulanarak aşağıdaki hususlar dâhili acil durum planının bu başlığı altında tanımlanarak ilgili prosedürlerin ilgili bölümlerine gerekli atıflar yapılır.

1. a) Acil durumlarda müdahale operasyonlarını gerçekleştirecek hizmet grupları, görev ve sorumlulukları,
2. b) Dış kaynaklardan temin edilecek acil müdahale hizmet grupları, görev ve sorumlulukları,
3. c) Kişisel koruyucu donanım ve tedbirler,

ç) Yangın, patlama, toksik yayılıma müdahalede kullanılacak özel kişisel ekipmanlar,

1. d) İlk yardım ekipmanları ile kazadan etkilenenleri sağlık birimlerine ulaştıracak tahliye araçları.
2. Müdahale operasyonları için kaynaklar

(1) GYS’nin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında belirlenmiş kaynak tahsisi ile ilgili prosedür uygulanarak bu başlık altında aşağıdaki hususlar tanımlanır ve ilgili prosedürün ilgili bölümüne gerekli atıf yapılır.

1. a) Acil durumlarda müdahale operasyonları için gerekli ve kuruluş içerisinde mevcut olan iç kaynaklar ile kuruluş dışından tedarik edilecek planlanmış kaynaklar ile AFAD, belediyeler ve bölgedeki diğer kuruluşlar başta olmak üzere kamu ve özel kuruluşların sağlayacakları dış kaynaklar ayrı ayrı listelenir.
2. b) İç ve dış kaynaklar acil müdahale senaryoları temelinde yangın, patlama ve toksik yayılımlara müdahale gereklerini karşılama durumları değerlendirilir.
3. c) İç kaynakları oluşturan müdahale araç ve ekipmanları vaziyet planlarında gösterilir. Aşağıdaki ekipman türleri bu kapsamda değerlendirilir;
4. Acil durum araçları,
5. Köpük, su gibi yangın söndürme maddelerini kullanabilen yangın söndürme araçları,
6. Yangına müdahalede kullanılan diğer ekipmanlar,
7. Boom, kum torbası, bariyer gibi büyük endüstriyel kazanın etkilerini sınırlayıcı ekipmanlar,
8. Toksik yayılımda gaz ve buharı izole etme veya tahliye etme için kullanılabilecek ekipmanlar,
9. Aydınlatma ekipmanları,
10. İlk yardım ekipmanları,
11. Kişisel koruyucu donanımlar,
12. Yalıtım ekipmanları,
13. Diğer ekipmanlar.

(2) Acil müdahale ekipmanları nadiren kullanıldığından, korozyon, hasar veya bozulma durumları fark edilmeyebilir. Bu tür durumlardan kaynaklanacak aksaklıkların önlenmesi için GYS’nin “işletim kontrolü” başlıklı üçüncü unsuru kapsamında hazırlanan doküman ve prosedürler uygulanarak (örneğin bakım prosedürü, bakım planları, kayıtları, vs.) “acil durdurma sistemleri” ve “acil müdahale ekipmanları” ile ilgili bakım gereklilikleri, yöntemleri ve uygulamaları bu bölüm altında açıklanarak ilgili prosedürün ilgili bölümüne gerekli atıf yapılır.

8. İletişim

GYS’nin “organizasyon ve personel” başlıklı birinci unsuru kapsamında hazırlanan prosedürlerde yer alan aşağıdaki hususlarla ilgili acil durum iletişim sistemi bu başlık altında açıklanır ve ilgili prosedürlerin ilgili bölümlerine gerekli atıflar yapılır;

1. a) Acil durumların ve bu kapsamdaki duyuruların kuruluştaki çalışanlara, komşu kuruluşlara ve kamuya iletilmesi,
2. b) Acil durumlarda ilgili kamu kuruluşlarına gerekli raporlamaların ve bildirimlerin iletilmesi,
3. c) Acil durumların yönetiminde iletişim,

ç) Acil durumlara müdahale operasyonlarında iletişim,

1. d) Dış kaynakların müdahale operasyonlarına katılımında koordinasyon amaçlı iletişim,
2. e) Ulusal ve yerel medya araçları üzerinden iletişim,
3. f) Acil durum yönetim sistemi dışındaki karar vericilerle iletişim,
4. g) Diğer iletişim ihtiyaçları.
5. Acil durumlarda takip edilmesi gereken adımlar

GYS’nin “acil durumlar için planlama” başlıklı beşinci unsuru kapsamında hazırlanan ilgili prosedürlerde acil durumlarda takip edilmesi gereken adımlar aşağıdaki hususlar çerçevesinde uygulanır ve bu başlık altında ilgili prosedürün ilgili bölümüne atıf yapılarak açıklanır. Bu bölümde kuruluşa özel değişiklikler göstermekle birlikte acil durumlarda aşağıdaki adımlara yer verilir;

1. a) Büyük endüstriyel kazalar veya acil durumların ikaz ve alarm sistemleri ile duyurulması,
2. b) Kuruluş acil durum yöneticisinin bilgilendirilmesi,
3. c) Acil hizmet grupları ve iç kaynak müdahale unsurları ile diğer çalışanların toplanma bölgelerine gitmeleri,

ç) İlgili kuruluşlar ve dış kaynak acil hizmet birimlerinin bilgilendirilmesi,

1. d) Kuruluş içi acil durum yönetim merkezinin etkinleştirilmesi,

e)Acil müdahale planının etkinleştirilmesi,

1. f) Tehlikeli alanlara girişi sınırlayacak fiziki ve ikaz tedbirlerinin icrası,
2. g) Müdahale operasyonlarının başlatılması,

ğ) Dâhili acil durum planının müdahalede yetersiz kaldığı durumlarda, il afet ve acil durum yönetimi merkezine dâhili acil durum planının yetersiz kaldığı bilgisinin verilmesi,

h)İl afet müdahale planı kapsamında il afet ve acil durum yönetimi merkezi koordinasyonunda müdahale faaliyetlerin yürütülmesi,

ı) Tahliye, arama ve kurtarma gibi can kurtarma faaliyetleri ile sağlık ve güvenlik faaliyetlerinin icrası,

1. i) Acil durumun sonlandırılması,
2. j) Kamuya verilecek demeçlerin kim tarafından yapılacağı,
3. j) Rehabilitasyon ve eski hale getirme faaliyetleri,
4. k) Tüm aşamalarda kayıt ve dokümantasyon gereklerinin yerine getirilmesi.
5. Diğer/İlave Bilgiler

Bu başlık altında varsa format içinde olmayan diğer/ilave bilgilere yer verilebilir.

EK-3 Kuruluş içi Acil Durum İrtibat Numaraları

EK-4 Senaryo Bazında Acil Durum Müdahale Planı Formatı